دوگانه‌پرستى است . ايرانيان : نژاد آريا ، تا جائى كه تاريخ نشان مىدهد قائل به ثنويّت بوده‌اند ثَنويّت : بشر و مخصوصاً نژاد آريا ، از ديرباز پديده‌هاى جهان را به دو دسته ( خوب‌ها ، بدها ) تقسيم مىكرده . نور ، باران ، خورشيد ، زمين و بسيارى از چيزهاى ديگر را در رديف خيرها و خوبها بشمار مىآورده است ؛ و تاريكى ، خشكسالى ، سيل ، زلزله ، بيمارى ، درندگان و گزندگان را در صفّ بدها و شرور جاى مىداده است . و البتّه در اين دسته‌بندى ، بشر خودش را مقياس و محور تشخيص قرار مىداده است ؛ يعنى هر چه را كه براى خويش سودمند مىيافته خوب مىدانسته ، و هر چه را كه براى خويش زيانمند ديده بد مىناميده است . آنگاه اين انديشه براى انسانهاى پيشين پيدا شده است كه آيا بدها و شرها را همان كسى مىآفريند كه خوب‌ها و خيرها را پديد آورده است ، يا آنكه خوبها را يكى ايجاد مىكند و شرّها را شخصى ديگر ؟ آيا خالق نيك و بد يكى است يا بايد براى جهان دو مبدأ قائل شد ؟ گروهى چنين حساب كردند كه آفريننده خودش يا خوب است و نيكخواه ، و يا بد است و بدخواه . اگر خوب باشد بدها را نمىآفريند ، و اگر بد باشد خوب‌ها و خيرها را ايجاد نمىكند . به ناچار چنين نتيجه گرفتند كه جهان دو مبدأ و دو آفريدگار دارد . ثنويّت ، دوگانه‌پرستى در ايران قديم ، و اعتقاد ايرانيان به اهورامزدا و اهريمن كه بعدها با تعبير يزدان و اهريمن بيان شده است همين‌جا پيدا شده است . بر حسب آنچه تاريخ نشان مىدهد ، نژاد آريا پس از استقرار در سرزمين ايران به پرستش مظاهر طبيعت - البتّه مظاهر خوب طبيعت - از قبيل آتش ، خورشيد ، باران ، خاك و باد پرداختند . بر حسب اظهار مورّخين ، ايرانيان بدها را نمىپرستيدند ؛ ولى مردمانى